بۆ هەموو ئەوانەی کە خۆیان بە بەرگریکار لە “نەریتەکانی فەرەنسی” ناودەبەن: با کەمێک باسی مێژوو بکەین.
ئایا دەزانی یەکێک لە نەریتە سیاسییە گەورەکان کە لە فەرەنسا لەدایک بووە پێی دەوترێت ئەنارکیزم؟
بەڵێ، ئەنارکیزم. نەک ئەو وەشانە کاریکاتێرەی کە لەلایەن شارەزایانی تیڤیەوە بەردەوام بووە، بەڵکو ئەو وەشانەی کە لە قەڵەمی فەرەنسییەکەوە لەدایکبووە،
پیێر جۆزێف پرۆدۆن، کە لە بێسانسۆن لەدایکبووە. لە ساڵی ١٨٤٠ لە کتێبی *موڵکایەتی چییە؟*، بووە یەکەم بیرمەند لە مێژوودا کە بە ئاشکرا خۆی بە “ئەنارکیست” ناوبرد.
ئەمە ڕاستییەکی مێژووییە کە مێژوونووسانی بزووتنەوەی ئازادیخوازانە دانیان پێدا ناوە.
دواتر ئەنارکیزمی فەرەنسی کەسایەتییە جیهانییەکانی وەک لویس میشێل، پاڵەوانی کۆمۆنەی پاریس، ئێلیسی ڕیکلۆس، جوگرافیناسی بەناوبانگی جیهانی، سێباستیان فۆرێ و دواتر دانیال گێرین بەخشی.
بزووتنەوەی ئازادیخوازی فەرەنسی کاریگەری لەسەر سندیکالیزمی شۆڕشگێڕانە، تەعاونییەکان، فیدراڵیزمەکان، خۆبەڕێوەبردنی کرێکاران و بەشێکی بەرچاو لە دەستکەوتە کۆمەڵایەتییەکانی بزووتنەوەی کرێکاری هەبوو. بەشێکی دانەبڕاوە لە میراتی سیاسی نیشتمانیمان.
لە ڕاستیدا تا ڕادەیەک پێکەنیناوییە کە گوێت لە هەندێک ناسیۆنالیست بێت کە خۆیان وەک پارێزەری “نەریتەکانی فەرەنسی” ڕادەگەیەنن و لە هەمان کاتدا بە گونجاوترین شێوە ئەم نەریتە تایبەتە لەبیر دەکەن.
ئاهەنگ دەگێڕن بۆ پاشا و سەرکردە و سنوور و دەسەڵات و گوێڕایەڵی.
هەمووان بیردەخەینەوە کە فەرەنسایەکی تر هەبووە.
فەرەنسای کۆمۆنارەکان و سەندیکاگەرەکان و بیرمەندە ئازادەکان و یاخیبووەکان و یاخیبووەکان.
فەرەنسایەک کە ئامادە نەبوو کڕنۆش بۆ زلهێزەکان دابنێت.
ئەنارکیزم هاوردەکردنی دەرەکی نییە.
لێرە لەدایک بووە. لە مێژووی ئێمەدا. لە خەباتەکانماندا. لە کتێبەکانماندا.
لە شەقامەکانماندا.
بۆیە جارێکی تر کە ناسیۆنالیستێک بانگەشەی بەرگریکردن لە “نەریتە ڕاستەقینەکانی فەرەنسی” دەکات، لێیان بپرسە بۆچی هەمیشە پرۆدۆن و لویس میشێل و کۆمۆنەی پاریس و بەشێکی تەواو لە مێژووی جەماوەری فەرەنسا لەبیر دەکەن. چونکە هەندێک نەریت زیاتر باس لە ڕزگاری دەکەن نەک گوێڕایەڵی. و ئەوەش، بە ڕوونی، بێزاریان دەکات.
گرێگ-ستیلگار بال لە هەواڵەکاندا
وەڕگێرانی / ئاوات ڕەسوڵ
