نەخشەی نوێی تاڵانکاری
زمناکۆ عزیز
لە داڕمانی «ماڵی شیعە»وە, تا سەودای «بازرگانانی هەرێم و سوننە»!
لە ناوەڕاستی ئەم گەردەلوولە جیۆپۆلەتیکییەی کە لە ساڵی ٢٠٢٦دا ناوچەکەی گرتووەتەوە (لە لاوازبوونی هەژموونی ئێرانەوە تا ئاگربەستە کاتییەکان)، عێراق دەبێتە گۆڕەپانی سەرەکیی یەکلاکردنەوەی ململانێکان. بەڵام ئەمە ململانێی نێوان “ئایین، نەتەوە، یان مەزهەبەکان” نییە وەک ئەوەی میدیاکان دەیفرۆشن”، بەڵکو جەنگی مان و نەمانی نێوان ئۆلیگارشەکان و مافیاکانی سەرمایەداریی چەتەگەرییە لەسەر دابەشکردنی سامانی ئەم وڵاتە.
لەم وتارەدا، ئایندەی سەرجەم جەمسەرەکانی دەسەڵات لە عێراقدا بەکورتی لێکدەدەینەوە:
١. ئایندەی چوارچێوەی هەماهەنگی و حەشدی شەعبی، کۆتایی وەهمی ماڵی شیعە.
چوارچێوەی هەماهەنگی (الإطار التنسيقي) و باڵە چەکدارەکەی کە حەشدی شەعبییە، ئێستا لە لوتکەی دەسەڵاتی سیاسی و ئابووریدان لە بەغدا. بەڵام ئەم لوتکەیە، سەرەتای داڕمانیانە. بەبڕوای من هۆکار و ئەگەرەکان بۆ ئایندەی ئەم بەرەیە بەم شێوەیەن:
• هۆکاری داڕمان، نەمانی دوژمنی دەرەکی و لاوازبوونی ئێرانە. ئەو چەترەی کە ئەم دەیان حیزب و میلیشیایەی کۆکردبووەوە لەژێر ناوی حەشدی شەعبی و چواچێوەی هەمئاهەنگی، لەلایەک ترس بوو لە نەیارەکانیان (وەک سەدر یان ئەمریکا) و لەلایەکیترەوە فشاری تاران بوو. ئێستا کە سەدر لە دەرەوەی یارییەکەیە و تارانیش لەژێر فشاری جەنگێکی قورسدایە و توانای کۆنترۆڵکردنی بریکارەکانی نەماوە، بۆیە شیرازەی ئەم بەرەیە هەڵدەوەشێت.
• ئەگەری یەکەم، جەنگی ناوخۆیی لەسەر داهات: چوارچێوەی هەماهەنگی نەک هەر یەکگرتوو نییە؛ بەڵکو ململانێیەکی قووڵ هەیە لە نێوان باڵی (سوودانی و خەزعەلی) کە دەیانەوێت دەوڵەت و ئابووری کۆنترۆڵ بکەن، لەبەرامبەر باڵی (مالیکی و عامری) کە هەست بە پەراوێزخستن دەکەن. ئایندەی ئەمانە پێکدادانی حەتمییە لەسەر داهاتی نەوت، خاڵە سنوورییەکان، و پۆستە سیادییەکان بەتایبەت لە باشووری عێراق.
• ئەگەری دووەم گۆڕان بۆ دیکتاتۆریەتی پۆلیسی: بۆ ڕێگریکردن لەو پێکدادانە، ڕەنگە باڵە بەهێزەکەی ناو حەشد بەتەواوی دەست بەسەر دەوڵەتدا بگرێت، دروشمەکانی “موقاوەمە” دابنێت و لەگەڵ ئەمریکا ڕێکبکەوێت، تا ببێتە هێزێکی دڕندەی پۆلیسی بۆ سەرکوتکردنی هەر ڕاپەڕینێکی گەنجان و زەحمەتکێشانی عێراق.
٢. ململانێی حەلبوسی – بارزانی و یاریی بەرزکردنەوەی نرخەکان!
ئەم ململانێیەش هیچ پەیوەندییەکی بە کێشەی نێوان “کورد و سوننە”وە نییە، بەڵکو ململانێی دوو کۆمپانیای سیاسییە کە دەیانەوێت لە بەغدا خۆیان وەک “تاکە نوێنەری پێکهاتەکەیان” بفرۆشنەوە بە ماڵی شیعە.
• هۆکاری ململانێیەکە: هەردووکیان دەیانەوێت جوگرافیای ئابووریی خۆیان فراوان بکەن بەتایبەت لە موسڵ و کەرکوک. بارزانی دەیەوێت سوننەیەکی پەرتەوازە هەبێت تا خۆی باڵادەست بێت، حەلبوسیش دەیەوێت ببێتە زەعیمی ڕەهای سوننە و ڕێگری لە دەستتێوەردانی هەولێر بکات. لەولاشەوە، چوارچێوەی هەماهەنگی (شیعەکان) زۆر بە زیرەکانە ئاگرەکە خۆش دەکەن و هەردووکیان بە یەکترا ئەدەن تا بە لاوازی بیانکێشنە سەر مێزی گفتوگۆ.
• ئەگەری داهاتوو، سەودایەکی نوێ لەسەر حسابی شەقام: ئەم ململانێیە هەمیشەیی نییە. کاتێک هەردووکیان (بارزانی و حەلبوسی) دەگەنە ئەو باوەڕەی کە چوارچێوەی هەماهەنگی خەریکە هەموو پۆست و داهاتەکانیان لێ زەوت بکات و پەراوێزیان دەخەن، دەستبەجێ دروشمە نەتەوەیی و تائیفیەکان وەلا دەنێن و دەگەنە “سەفەقەیەکی ژێربەژێر”.
کەرکوک و موسڵ لە نێوان خۆیاندا دابەش دەکەن و بەرەیەکی کاتی دروست دەکەنەوە بۆ وەرگرتنی پشکی زیاتر لە بودجەی بەغدا.
٣.ئایندەی یەکێتیی نیشتمانی لە گۆشەیەکی تاریکدایە. یەکێتی لەم هاوکێشە ئاڵۆزەدا مەترسیدارترین و لەرزۆکترین یاری دەکات. چونکە چارەنووسی خۆی بەستووەتەوە بە دوو کایەی دەرەکییەوە: یەکەمیان کۆماری ئیسلامیی ئێران، دووەمیان چوارچێوەی هەماهەنگی.
سەرکردایەتیی ئێستای یەکێتی، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەژموونی پارتی (کە تورکیا پشتیوانییەتی)، بەتەواوی خۆی خستووەتە باوەشی بەغدا و تارانەوە، بەو هیوایەی کە لە ڕێگەی بڕینی بودجەی هەولێر و دادگای فیدراڵییەوە پارتی لاواز بکات.
ئەگەری مەترسیی بوون بە بریکارێکی ناوخۆیی: ئایندەی یەکێتی زۆر مەترسیدارە. ئەگەر ڕژێمی تاران زیاتر پاشەکشە بکات و چوارچێوەی هەماهەنگیش لە بەغدا تووشی پێکدادانی ناوخۆیی ببێت (وەک لە سەرەتا باسمان کرد)، ئەوا یەکێتی لەپڕ دەستەواژەی “پشتیوانەکانی” لەدەست دەدات و لەبەرامبەر هەژموونی تورکیا و پارتیدا بەتەنیا دەمێنێتەوە. سەرەنجامی ئەم سیاسەتە ئەوەیە کە یەکێتی لە هێزێکی گەورەوە، بچووک دەبێتەوە بۆ تەنها “پاسەوانێکی سنووری” یان میلیشیایەکی ناوخۆیی کە بۆ مانەوەی خۆی دەبێت بەردەوام نەرمی بنوێنێت بۆ بڕیارەکانی بەغدا تا بەرگەی فشارەکانی پارتی بگرێت. لە هەر گۆڕانکارییەکی کتوپڕی ناوچەکەشدا، گەورەترین باج دەدات.
هیچ کام لەم جەمسەرانە (حەشد، بارزانی و حەلبوسی، و یەکێتی) نوێنەرایەتیی چارەسەر ناکەن بۆ قەیرانەکانی عێراق و هەرێم.
ئەوان هەموویان بەشێکن لە یەک سیستەمی ئۆلیگارشی کە لەسەر مژینی خوێنی کرێکاران و فرۆشتنی نەوت دەژین. ئایندەی ڕاستەقینە لە ڕێککەوتنی ئەمانەدا نییە، بەڵکو ئایندەی گەش تەنها لەو ساتەدا دەست پێدەکات کە چینی زەحمەتکێش و گەنجانی بێکار، سوود لەم پێکدادان و لاوازییەی نێوان ئەم مافیایانە دەبینن، تا بە یەکجاری مێزی یارییەکەیان بەسەردا بڕووخێنن.